UDK 179.3
Autor
Željko Kaluđerović
Zorica Kaluđerović Mijartović
Orhan Jašić
Sažetak
Autori u članku istražuju preteče stanovišta tzv., nehomocentričkog proširenja etike i nalaze ih u fragmentima prvih fisičara, u kojima se akcentuje osobena pomešanost telesnog i duševnog elementa, tj., srodstvo svih oblika života. Empedokle je, u tom kontekstu, naglašavao da se pamet u ljudima uvećava prema onom što je prisutno, dodajući da je misao telesna i da je pod uplivom telesnih promena. Sicilijanski mislilac je smatrao da su mišljenje i opažanje samo zasebni slučajevi univerzalnog principa da slično deluje na slično, kao i da su sva bića razborita, odnosno da imaju razum ili svest. On je, štaviše, u (Pseudo) Aristotelovom spisu O biljkama predstavljen kao jedan od reprezenata teze da i biljke imaju um i sposobnost shvatanja, da se kreću iz neke želje i da mogu da se raduju i tuguju. Ova opservacija otkriva da i po drugom “pitagorejcuˮ, eksplicitnije izrečeno nego kod samog osnivača bratstva, ideja o srodnosti svega živog nema samo vitalno-animalno značenje, nego donekle i mentalno. Na tragu iatromantis-a iz Akraganta može se, na koncu, reći da ako ljudi budu živeli svetim i pravednim načinom života, praktikujući preporučena očišćenja, apstinirajući pritom od mesa u bilo kojoj verziji, bit će blagoslovljeni u ovom životu, ali bit će čak i blagoslovljeniji nakon što napuste ovaj život, jer će postići blaženstvo ne na određeno vreme, nego će moći večno počinuti.
Ključne riječi
blaženstvo, daimon, Empedokle, katharmoi, srodstvo, suzdržavanje od mesa, živa bića